Wszystkie leki na cukrzycę - nazwy handlowe i substancje czynne

Nazwa handlowa, substancja czynna, grupa - jak to czytać

Każdy lek ma dwie nazwy. Handlowa to marka wymyślona przez producenta, na przykład Amaryl czy Januvia, i to ona rzuca się w oczy na pudełku. Substancja czynna, w tych przypadkach glimepiryd i sitagliptyna, decyduje o działaniu i zwykle zapisana jest mniejszą czcionką tuż pod marką. Trzeci poziom to grupa leków, czyli mechanizm działania: biguanidy, pochodne sulfonylomocznika, gliptyny, flozyny, leki inkretynowe GLP-1 lub insuliny.

W praktyce pomagają końcówki nazw substancji. Wszystko, co kończy się na -gliptyna, to gliptyny hamujące enzym DPP-4. Końcówka -gliflozyna oznacza flozynę, czyli inhibitor SGLT-2. Nazwy z -glutyd, jak semaglutyd czy dulaglutyd, to leki naśladujące hormon jelitowy GLP-1. Gdy nazwa zaczyna się od gli, na przykład gliklazyd, glimepiryd, glipizyd, najczęściej chodzi o pochodną sulfonylomocznika. Pełny opis mechanizmów znajdziesz na stronie o lekach na cukrzycę.

Alfabetyczna lista nazw leków na cukrzycę

Zestawienie obejmuje preparaty najczęściej spotykane w polskich aptekach, uporządkowane alfabetycznie według nazwy handlowej. Przy każdym podajemy substancję czynną i grupę.

Zestawienie edukacyjne, nie wyczerpuje wszystkich zarejestrowanych preparatów. Rejestr leków i dostępność w aptekach zmieniają się, część nazw dotyczy zamienników wprowadzanych przez różnych producentów. Aktualny status konkretnego leku sprawdzisz w Rejestrze Produktów Leczniczych.

Nazwy leków według grup

Metformina i biguanidy

Najliczniejsza rodzina nazw, bo metformina jest lekiem pierwszego wyboru w cukrzycy typu 2. Ta sama substancja sprzedawana jest jako Metformax, Metformax SR, Siofor, Glucophage, Glucophage XR, Formetic czy Avamina. Różnią się producentem, ceną i czasem postacią o przedłużonym uwalnianiu, ale działanie mają to samo: zmniejszają produkcję glukozy w wątrobie i poprawiają wrażliwość tkanek na insulinę. Szczegóły znajdziesz na stronach o metforminie i Metformaxie.

Pochodne sulfonylomocznika

Tutaj najczęściej spotkasz gliklazyd (Diaprel MR, Gliclada), glimepiryd (Amaryl, Glibetic, Symglic), glipizyd (Glibenese GITS) i glibenklamid (Euclamin). Pobudzają trzustkę do wydzielania insuliny, przez co skutecznie obniżają cukier, ale jako jedna z nielicznych grup doustnych mogą wywołać niedocukrzenie i sprzyjają niewielkiemu przyrostowi masy ciała.

Gliptyny i flozyny

Gliptyny, czyli inhibitory DPP-4, to Januvia i Ristaben (sitagliptyna), Galvus (wildagliptyna), Trajenta (linagliptyna), Onglyza (saksagliptyna) oraz Vipidia (alogliptyna). Flozyny, czyli inhibitory SGLT-2, występują jako Forxiga (dapagliflozyna), Jardiance (empagliflozyna) i Invokana (kanagliflozyna). Flozyny usuwają nadmiar cukru z moczem, sprzyjają spadkowi masy ciała i wykazano ich korzystny wpływ na serce i nerki, ale zwiększają ryzyko zakażeń intymnych i dróg moczowych. Więcej o tych grupach piszemy w tekście o najnowszych lekach na cukrzycę typu 2.

Leki inkretynowe GLP-1

Semaglutyd to Ozempic w zastrzykach i Rybelsus w tabletkach, dulaglutyd występuje jako Trulicity, a liraglutyd jako Victoza. Osobno wymienia się tirzepatyd (Mounjaro), który działa na dwa receptory, GIP i GLP-1. Warto rozróżnić wskazania: Wegovy i Saxenda zawierają te same substancje co Ozempic i Victoza, ale zarejestrowano je w leczeniu otyłości, nie cukrzycy, i mają inne schematy dawkowania.

Insuliny

Nazwy insulin dzielą się według czasu działania. Szybko działające analogi to Humalog, NovoRapid i Apidra, insuliny ludzkie krótko działające to Actrapid, Humulin R i Gensulin R, a długodziałające analogi bazowe to Lantus, Abasaglar, Toujeo, Levemir i Tresiba. Osobną grupą są mieszanki, na przykład NovoMix 30, Humulin M3 czy Gensulin M, łączące składnik szybki i przedłużony w jednym wstrzykiwaczu.

Preparaty złożone

Producenci łączą dwie substancje w jednej tabletce, żeby zmniejszyć liczbę przyjmowanych leków. Stąd nazwy takie jak Janumet, Eucreas, Jentadueto, Komboglyze, Synjardy, Xigduo XR czy Ebymect. Prawie zawsze drugim składnikiem jest metformina, dlatego przyjmując preparat złożony, bierzesz ją nawet wtedy, gdy nie widzisz jej nazwy na pudełku. To ważne przy ocenie dawki dobowej i przy planowanych badaniach z kontrastem.

Czy leki na cukrzycę są na receptę

Tak, wszystkie. Metformina, pochodne sulfonylomocznika, gliptyny, flozyny, leki inkretynowe i insuliny mają w Polsce kategorię dostępności Rp, więc apteka wyda je wyłącznie po okazaniu recepty, także tej w postaci e-recepty z czterocyfrowym kodem. Bez recepty kupisz jedynie glukometr, paski testowe, nakłuwacze i suplementy, które nie zastępują leczenia. Oferty sprzedaży leków przeciwcukrzycowych poza apteką są nielegalne i niosą realne ryzyko, bo nie wiadomo, jak preparat przechowywano. Legalną drogą do kontynuacji leczenia jest konsultacja z lekarzem, opisana na stronie o lekach na cukrzycę na receptę.

Dlaczego jedna substancja ma tyle nazw

Po wygaśnięciu ochrony patentowej oryginalnego leku inni producenci mogą wprowadzić własne preparaty z tą samą substancją czynną. Muszą wykazać biorównoważność, czyli że lek wchłania się i działa porównywalnie z oryginałem. Powstają w ten sposób zamienniki, każdy pod swoją marką, i stąd kilkanaście nazw dla samej metforminy. Dla pacjenta oznacza to niższą cenę i większy wybór, ale też ryzyko pomyłki, gdy apteka wyda inny preparat niż poprzednio.

Praktyczna zasada: patrz na substancję czynną i dawkę, a nie na kolor pudełka. Jeśli farmaceuta proponuje zamiennik, upewnij się, że substancja i dawka się zgadzają, a postać z oznaczeniem XR, SR lub MR nie zmieniła się na zwykłą, bo takie tabletki uwalniają lek stopniowo i przyjmuje się je inaczej. Wątpliwości warto skonsultować z lekarzem prowadzącym, zwłaszcza gdy jednocześnie bierzesz preparat złożony zawierający metforminę.

Najczęstsze pytania