Najnowsze leki na cukrzycę typu 2

Czym nowa generacja różni się od klasycznych leków

Przez dekady leczenie opierało się na metforminie, pochodnych sulfonylomocznika i insulinie. Metformina wciąż jest lekiem pierwszego rzutu, bo działa skutecznie, jest tania i bezpieczna. Nowsze grupy leków dołożyły do tego coś, czego wcześniej nie było: udokumentowaną ochronę narządów. U pacjentów z chorobą serca, niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek wybrane flozyny i agoniści GLP-1 zmniejszają ryzyko poważnych zdarzeń, niezależnie od samego obniżenia glikemii.

Druga istotna różnica to wpływ na masę ciała. Starsze leki bywały neutralne albo prowadziły do jej przyrostu, natomiast leki inkretynowe i flozyny sprzyjają redukcji wagi, co u osób z nadwagą przekłada się na lepszą kontrolę cukru. Nowa generacja niesie też mniejsze ryzyko niedocukrzenia, gdy stosuje się ją bez insuliny i bez pochodnych sulfonylomocznika.

Agoniści GLP-1 - leki inkretynowe

Do tej grupy należą semaglutyd (m.in. Ozempic w postaci wstrzykiwań i Rybelsus w tabletkach), dulaglutyd (Trulicity), liraglutyd (Victoza) oraz eksenatyd. Naśladują one hormon jelitowy GLP-1, który organizm wydziela po posiłku. Pobudzają wydzielanie insuliny zależne od stężenia glukozy, hamują nadmierny glukagon, spowalniają opróżnianie żołądka i zmniejszają apetyt. Efektem jest niższa glikemia i zwykle spadek masy ciała.

Większość agonistów GLP-1 podaje się podskórnie raz w tygodniu, a semaglutyd doustny przyjmuje się codziennie na czczo. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka i zaparcia, zwykle nasilone na początku i słabnące po kilku tygodniach. Semaglutyd, liraglutyd i dulaglutyd mają w badaniach potwierdzone korzyści sercowo-naczyniowe.

Tirzepatyd - podwójny agonista GIP i GLP-1

Tirzepatyd (Mounjaro) to najnowszy przedstawiciel leków inkretynowych. Działa jednocześnie na dwa receptory hormonów jelitowych, GIP i GLP-1, dzięki czemu w badaniach klinicznych bardzo silnie obniżał HbA1c i masę ciała. Podaje się go podskórnie raz w tygodniu, a profil działań niepożądanych jest zbliżony do pozostałych leków z tej grupy i dotyczy głównie układu pokarmowego.

Flozyny - inhibitory SGLT-2

Flozyny to dapagliflozyna (Forxiga), empagliflozyna (Jardiance), kanagliflozyna i ertugliflozyna. Blokują w nerkach białko odpowiedzialne za zwrotne wchłanianie glukozy, przez co jej nadmiar jest wydalany z moczem. Cukier we krwi spada, a przy okazji obniża się ciśnienie tętnicze i masa ciała. To leki doustne, przyjmowane zwykle raz dziennie.

Największą wartością flozyn jest ochrona serca i nerek. Empagliflozyna i dapagliflozyna zmniejszają ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca oraz spowalniają postęp przewlekłej choroby nerek, dlatego stosuje się je również u pacjentów bez cukrzycy z tymi wskazaniami. Do typowych działań niepożądanych należą zakażenia grzybicze narządów moczowo-płciowych i zwiększone oddawanie moczu. Rzadkim, ale poważnym ryzykiem jest euglikemiczna kwasica ketonowa.

Gliptyny - inhibitory DPP-4

Gliptyny to sitagliptyna (Januvia), linagliptyna (Trajenta), wildagliptyna (Galvus), saksagliptyna i alogliptyna. Hamują enzym DPP-4, który rozkłada wytwarzane w organizmie inkretyny. Dzięki temu przedłużają działanie własnego GLP-1, co zwiększa wydzielanie insuliny po posiłku i ogranicza glukagon. Są to leki doustne, dobrze tolerowane, neutralne dla masy ciała i obarczone niskim ryzykiem niedocukrzenia.

Gliptyny nie mają tak wyraźnego wpływu na serce i nerki jak flozyny czy agoniści GLP-1, ale bywają wygodnym wyborem u osób starszych oraz tam, gdzie zależy nam na prostym schemacie i łagodnym profilu działań niepożądanych. Linagliptynę można stosować także przy pogorszonej czynności nerek bez modyfikacji dawki.

Nowe leki na cukrzycę typu 2 w skrócie

Zestawienie edukacyjne na podstawie ChPL. Dobór leku, dawki i schematu ustala lekarz z uwzględnieniem chorób współistniejących i czynności nerek.

Jak lekarz dobiera lek

Nie ma jednego najlepszego leku dla wszystkich. Punktem wyjścia niemal zawsze pozostaje metformina, a kolejny lek dobiera się do sytuacji pacjenta. Przy współistniejącej chorobie serca lub nerek naturalnym wyborem są flozyny albo agoniści GLP-1 z udowodnioną ochroną narządów. Gdy ważna jest redukcja masy ciała, przewagę mają leki inkretynowe. Tam, gdzie liczy się prostota i dobra tolerancja, sprawdzają się gliptyny.

Znaczenie ma też refundacja. Część nowszych leków jest refundowana przez NFZ dla wybranych grup pacjentów z cukrzycą typu 2, a szczegółowe kryteria określa aktualny wykaz refundacyjny. O tym, czy w danym przypadku lek się należy i w jakiej dawce, decyduje lekarz na podstawie wyników, glikemii i HbA1c. Jak czytać ten ostatni wynik, wyjaśniamy w tekście HbA1c, jak czytać wynik.

Czy najnowsze leki na cukrzycę są na receptę

Tak. Agoniści GLP-1, tirzepatyd, flozyny i gliptyny mają w Polsce kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie na receptę. Oferty sprzedaży tych leków bez recepty z ogłoszeń lub niesprawdzonych portali to złamanie prawa i realne zagrożenie, bo nie masz pewności co do składu, przechowywania ani autentyczności preparatu. Bezpieczna droga jest jedna: konsultacja z lekarzem, który oceni wskazania, przeciwwskazania i interakcje, a następnie zdecyduje o e-recepcie na kontynuację leczenia.

Jak uzyskać e-receptę online

• Wypełniasz formularz medyczny o stanie zdrowia, wynikach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę na kontynuację leczenia
• Jeśli lekarz odmówi z przyczyn medycznych, otrzymujesz zwrot opłaty

Konsultacja online sprawdza się przede wszystkim przy kontynuacji leczenia, które prowadzi Twój lekarz. Rozpoczęcie terapii nowym lekiem, zwłaszcza z grupy inkretynowej, wymaga zwykle badań i bezpośredniej oceny. Fundamentem większości schematów pozostaje metformina, którą opisujemy osobno wraz z dawkowaniem.

Najczęstsze pytania