Metformina - działanie, dawkowanie i recepta

Czym jest metformina i jak działa

Metformina to najczęściej stosowany lek doustny w cukrzycy typu 2 i lek pierwszego rzutu w większości wytycznych. Należy do biguanidów. Działa w trzech miejscach: zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie, poprawia wrażliwość mięśni i tkanek na insulinę oraz nieco ogranicza wchłanianie cukru w jelitach. Efektem jest niższy poziom glukozy we krwi bez pobudzania trzustki do wydzielania insuliny.

Ta cecha ma praktyczne znaczenie. Metformina stosowana samodzielnie nie wywołuje hipoglikemii i nie powoduje przyrostu masy ciała, a u części pacjentów masa lekko spada. Nie jest lekiem na odchudzanie, choć bywa stosowana w insulinooporności i zespole policystycznych jajników, o czym decyduje lekarz.

Na co stosuje się metforminę

Zarejestrowanym wskazaniem jest cukrzyca typu 2 u dorosłych i dzieci od 10. roku życia, zwłaszcza z nadwagą, gdy sama dieta i wysiłek fizyczny nie wystarczają do kontroli glikemii. Metformina bywa stosowana w monoterapii albo w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w tym z insuliną. Poza cukrzycą lekarz może rozważyć ją w insulinooporności lub zespole policystycznych jajników.

Dawkowanie metforminy

Dawkę zwiększa się stopniowo, żeby ograniczyć dolegliwości żołądkowe na starcie.

Tabletki połykaj w całości, popijając wodą, w trakcie posiłku lub tuż po nim - to najważniejszy sposób na ograniczenie biegunki i nudności. Szczegóły opisujemy na stronie o dawkowaniu metforminy.

Skutki uboczne

Najczęściej reaguje układ pokarmowy, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.

• Bardzo często: biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha, utrata apetytu, metaliczny smak w ustach.
• Często: dolegliwości ustępują po kilku tygodniach albo po przejściu na formę XR.
• Rzadko, po długim stosowaniu: niedobór witaminy B12, który lekarz może kontrolować badaniem.
• Bardzo rzadko, ale poważnie: kwasica mleczanowa. Osłabienie, ból mięśni, szybki oddech i ból brzucha wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Pełny opis i sposoby na złagodzenie dolegliwości znajdziesz na stronie o skutkach ubocznych metforminy.

Przeciwwskazania

• Uczulenie na metforminę lub którykolwiek składnik leku.
• Ciężka niewydolność nerek (niski współczynnik przesączania kłębuszkowego).
• Ostra lub przewlekła kwasica, w tym cukrzycowa kwasica ketonowa.
• Ciężkie odwodnienie, ciężkie zakażenia, wstrząs.
• Stany zwiększające ryzyko kwasicy: ciężka niewydolność serca lub oddechowa, świeży zawał.

Metforminę odstawia się czasowo przed badaniami z kontrastem jodowym i większymi zabiegami. Przed leczeniem poinformuj lekarza o czynności nerek, wątroby i wszystkich przyjmowanych lekach.

Metformina a alkohol i interakcje

Podczas leczenia metforminą nie należy nadużywać alkoholu. Alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach lub przy niedożywieniu, zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej i może nasilać dolegliwości żołądkowe. Okazjonalna niewielka ilość zwykle nie jest przeciwwskazana, ale warto to omówić z lekarzem. Ostrożności wymaga łączenie metforminy z lekami wpływającymi na nerki oraz z insuliną i pochodnymi sulfonylomocznika, które same mogą powodować niedocukrzenie. Więcej piszemy w tekście metformina a alkohol.

Cena i refundacja

Konsultacja online z możliwością wystawienia e-recepty to osobne 59 zł i nie obejmuje ceny leku. Szczegóły opisujemy na stronie o cenie metforminy.

Metformax i inne marki

Metformina jest sprzedawana pod wieloma nazwami handlowymi. Jedną z popularnych marek jest Metformax, który zawiera tę samą substancję czynną co zwykła metformina. Różnią się nazwą, producentem i czasem postacią (zwykła albo XR o przedłużonym uwalnianiu), ale działają tak samo. Wybór konkretnego preparatu i formy zależy od tolerancji i decyzji lekarza.

Jak uzyskać receptę na metforminę online

• Wypełniasz formularz medyczny o stanie zdrowia, wynikach i lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania