Leki na cukrzycę - grupy leków, działanie i recepta

Grupy leków na cukrzycę w skrócie

Współczesne leczenie cukrzycy typu 2 opiera się na kilku grupach leków o różnych mechanizmach. Dobór zależy nie tylko od poziomu cukru, ale też od masy ciała, stanu serca i nerek oraz innych chorób. Poniższa tabela zbiera najważniejsze cechy każdej grupy.

Zestawienie edukacyjne na podstawie ChPL. Dobór leku i dawki ustala lekarz na podstawie wskazań i chorób współistniejących.

Metformina i biguanidy

Metformina to najczęściej stosowany lek doustny w cukrzycy typu 2 i pierwszy wybór w większości wytycznych. Zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie i poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, dzięki czemu cukier spada bez pobudzania trzustki. Stosowana samodzielnie nie wywołuje hipoglikemii i nie powoduje przyrostu masy ciała. Dawkę zwiększa się stopniowo, zwykle od 500 do 2000 mg na dobę w dawkach podzielonych, przyjmowanych z posiłkiem. Ta sama substancja występuje pod wieloma markami, na przykład jako Metformax. Szczegóły znajdziesz na stronie o metforminie oraz w opisie dawkowania.

Pochodne sulfonylomocznika

Do tej grupy należą między innymi gliklazyd, glimepiryd i glipizyd. Pobudzają komórki trzustki do wydzielania większej ilości insuliny, przez co skutecznie obniżają cukier i są tanie. Ceną za ten mechanizm jest ryzyko niedocukrzenia, zwłaszcza przy pominiętym posiłku lub wysiłku, oraz tendencja do niewielkiego przyrostu masy ciała. Z tego powodu dobiera się je ostrożnie u osób starszych i z niewydolnością nerek.

Gliptyny, czyli inhibitory DPP-4

Gliptyny, na przykład sitagliptyna, linagliptyna i wildagliptyna, hamują enzym DPP-4 i przedłużają działanie hormonów inkretynowych, które nasilają wydzielanie insuliny w odpowiedzi na posiłek. Są dobrze tolerowane, neutralne dla masy ciała i rzadko powodują hipoglikemię. Często stosuje się je razem z metforminą, także w postaci jednej tabletki łączonej.

Agoniści receptora GLP-1

Agoniści GLP-1, tacy jak semaglutyd, dulaglutyd i liraglutyd, naśladują naturalny hormon jelitowy. Zwiększają wydzielanie insuliny zależne od poziomu cukru, hamują apetyt i opóźniają opróżnianie żołądka, dlatego sprzyjają utracie masy ciała, a część z nich zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Podaje się je najczęściej w zastrzykach podskórnych raz na tydzień lub raz dziennie, a semaglutyd dostępny jest też w formie doustnej. Typowe działania niepożądane to nudności, mniejszy apetyt i inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zwykle na początku leczenia. To leki wyłącznie na receptę, a o ich zastosowaniu i doborze decyduje lekarz.

Flozyny, czyli inhibitory SGLT-2

Flozyny, na przykład dapagliflozyna, empagliflozyna i kanagliflozyna, blokują wchłanianie zwrotne glukozy w nerkach, przez co jej nadmiar jest usuwany z moczem. Obniżają cukier niezależnie od insuliny, sprzyjają spadkowi masy ciała i wykazano, że chronią serce oraz nerki, dlatego bywają wybierane u pacjentów z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek. Wśród działań niepożądanych wymienia się zakażenia narządów płciowych i dróg moczowych, częstsze oddawanie moczu oraz rzadką, ale poważną kwasicę ketonową, która wymaga pilnej pomocy.

Insulina i akarboza

Insulina to hormon podawany w zastrzykach, niezbędny w cukrzycy typu 1, a w typie 2 włączany, gdy leki doustne przestają wystarczać albo od razu przy bardzo wysokich glikemiach. Dostępne są insuliny bazowe o długim działaniu, doposiłkowe o szybkim działaniu oraz mieszanki. Działa najsilniej ze wszystkich leków, ale niesie ryzyko hipoglikemii i przyrostu masy ciała, dlatego wymaga edukacji i kontroli glikemii. Akarboza z grupy inhibitorów alfa-glukozydazy spowalnia wchłanianie węglowodanów w jelicie i obniża cukier po posiłkach, a jej głównym minusem są wzdęcia i gazy.

Leki na cukrzycę bez recepty

Żadnego z opisanych leków nie kupisz legalnie bez recepty. Metformina, pochodne sulfonylomocznika, gliptyny, flozyny, agoniści GLP-1 i insulina mają kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie po okazaniu recepty. Oferty sprzedaży leków przeciwcukrzycowych z ogłoszeń czy niepewnych stron to złamanie prawa i realne ryzyko, bo nie wiesz, jak preparat był przechowywany ani czy nie jest podrobiony. Bez recepty w aptece kupisz jedynie akcesoria i wyroby wspomagające, na przykład glukometr, paski testowe czy suplementy, które nie zastępują leczenia. Bezpieczna droga jest jedna: konsultacja z lekarzem, który oceni wyniki i przeciwwskazania, a następnie wystawi e-receptę na kontynuację leczenia.

Jak dobiera się leczenie

Nie ma jednego najlepszego leku dla wszystkich. Terapię zaczyna się od zmiany stylu życia i metforminy, a kolejne leki dokłada się w zależności od tego, jak wysoki jest cukier, ile pacjent waży oraz czy współistnieją choroby serca i nerek. U osób z otyłością lekarz częściej sięga po leki sprzyjające redukcji masy ciała, a przy chorobach serca po flozyny lub wybranych agonistów GLP-1. Cały proces oraz modyfikacje dawek nadzoruje lekarz prowadzący, opierając się na badaniach kontrolnych.

Jak uzyskać receptę na leki na cukrzycę online

• Wypełniasz formularz medyczny o stanie zdrowia, wynikach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę na kontynuację leczenia
• Jeśli lekarz odmówi z przyczyn medycznych, otrzymujesz zwrot opłaty

Najczęstsze pytania