Leki na cukrzycę na odchudzanie - które faktycznie pomagają schudnąć

Dlaczego lek na cukrzycę w ogóle wpływa na wagę

Cukrzyca typu 2 i nadmierna masa ciała napędzają się nawzajem. Tkanka tłuszczowa nasila insulinooporność, a wysoka insulina sprzyja magazynowaniu tłuszczu. Dlatego nowsze leki projektowano tak, by przerywały to błędne koło, a nie tylko zbijały cukier na wyniku badania. Jedne działają na ośrodek sytości i tempo opróżniania żołądka, inne po prostu wyprowadzają nadmiar glukozy z moczem, a jeszcze inne zwiększają wydzielanie insuliny, co akurat wadze nie służy. Stąd tak duże różnice między grupami.

Agoniści GLP-1 - najsilniejszy wpływ na masę ciała

Leki inkretynowe naśladują hormon jelitowy GLP-1, który organizm wydziela po posiłku. Pobudzają wydzielanie insuliny zależnie od stężenia glukozy, hamują nadmierny glukagon, spowalniają opróżnianie żołądka i zmniejszają apetyt. Ten ostatni mechanizm odpowiada za utratę wagi: jedzenie dłużej zalega w żołądku, sytość przychodzi szybciej, a chęć na przekąski wyraźnie słabnie.

Do grupy należą semaglutyd (Ozempic we wstrzyknięciach raz w tygodniu, Rybelsus w tabletkach codziennie), dulaglutyd (Trulicity), liraglutyd (Victoza) i eksenatyd. U pacjentów z cukrzycą typu 2 spadek masy to zwykle kilka kilogramów. Najczęstsze działania niepożądane pochodzą z przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka i zaparcia. Są najbardziej dokuczliwe na początku leczenia i po zwiększeniu dawki, potem zwykle słabną. Dlatego dawkę zwiększa się stopniowo, a nie od razu do docelowej.

Tirzepatyd - podwójny mechanizm

Tirzepatyd (Mounjaro) pobudza jednocześnie receptory GIP i GLP-1. W badaniach klinicznych obniżał HbA1c i masę ciała najsilniej ze wszystkich dostępnych leków tej klasy, a podaje się go podskórnie raz w tygodniu. Profil działań niepożądanych jest zbliżony do pozostałych leków inkretynowych i dotyczy przede wszystkim układu pokarmowego. Szersze omówienie całej nowej generacji znajdziesz na stronie najnowsze leki na cukrzycę typu 2.

Flozyny - odchudzają, choć nie po to powstały

Flozyny, czyli inhibitory SGLT-2 (dapagliflozyna, empagliflozyna, kanagliflozyna), blokują w nerkach wchłanianie zwrotne glukozy. Cukier ucieka z moczem, a razem z nim kilkaset kilokalorii dziennie. Efektem jest spadek masy ciała, zwykle o 2-3 kg, oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. To leki doustne, przyjmowane raz dziennie, a ich największą wartością nie jest wcale waga, tylko udokumentowana ochrona serca i nerek. Do typowych działań niepożądanych należą zakażenia grzybicze okolic intymnych i częstsze oddawanie moczu, a rzadkim, lecz poważnym ryzykiem jest kwasica ketonowa przebiegająca przy prawidłowej glikemii.

Metformina i gliptyny - neutralne dla wagi

Metformina pozostaje lekiem pierwszego rzutu w cukrzycy typu 2. Nie powoduje przyrostu masy ciała, a u części osób waga spada o kilka kilogramów w ciągu miesięcy, głównie przez łagodne zmniejszenie apetytu. To jednak nie jest lek na odchudzanie i nie stosuje się go u osób zdrowych wyłącznie po to, by schudnąć. Temat rozwijamy w tekście o metforminie na odchudzanie, a porównanie z lekiem inkretynowym w artykule Ozempic czy metformina. Gliptyny (sitagliptyna, linagliptyna, wildagliptyna) są dla masy ciała neutralne, dobrze tolerowane i obarczone niskim ryzykiem niedocukrzenia, ale na wagę nie liczyłbym w ich przypadku wcale.

Które leki przeciwcukrzycowe sprzyjają tyciu

Insulina i pochodne sulfonylomocznika (gliklazyd, glimepiryd, glipizyd) zwiększają stężenie insuliny niezależnie od tego, ile zjadłeś, a to sprzyja przybieraniu na wadze i niedocukrzeniom. Podobnie działa pioglitazon. Nie znaczy to, że są złe, bo w wielu sytuacjach klinicznych są potrzebne albo wręcz niezbędne. Znaczy tylko tyle, że jeśli redukcja masy ciała jest ważnym celem leczenia, lekarz stara się dobrać schemat, który jej nie utrudnia.

Leki na cukrzycę a odchudzanie - podsumowanie grup

Zestawienie edukacyjne na podstawie ChPL. Skala efektu jest indywidualna. Dobór leku, dawki i schematu ustala lekarz z uwzględnieniem chorób współistniejących i czynności nerek.

Lek na cukrzycę to nie to samo, co lek na otyłość

Tu leży sedno nieporozumienia, przez które w aptekach potrafiło brakować leków dla diabetyków. Ta sama substancja czynna bywa zarejestrowana w dwóch różnych wskazaniach, pod dwiema nazwami handlowymi i w innych dawkach. Semaglutyd jako Ozempic to lek na cukrzycę typu 2, a semaglutyd w wyższej dawce, pod odrębną marką, jest zarejestrowany w leczeniu otyłości. Tak samo liraglutyd: w cukrzycy występuje jako Victoza, a w leczeniu otyłości jako preparat o wyższej dawce dobowej. Tirzepatyd ma w Unii Europejskiej rejestrację w obu tych wskazaniach.

Praktyczny wniosek jest prosty. Jeśli problemem jest otyłość, właściwą drogą jest lek zarejestrowany w leczeniu otyłości, a nie sięganie po opakowanie przeznaczone dla diabetyków. Kryteria bywają określone w charakterystyce produktu, na przykład odpowiedni wskaźnik BMI oraz obecność chorób towarzyszących, i to lekarz sprawdza, czy pacjent je spełnia. Leki inkretynowe stosowane w otyłości nie są refundowane, więc pacjent płaci za nie pełną cenę. Zasady refundacji w samej cukrzycy opisujemy na stronie o refundowanych lekach nowej generacji.

Czego lek nie zrobi za Ciebie

W badaniach nad lekami inkretynowymi wszyscy uczestnicy dostawali zalecenia dietetyczne i plan aktywności fizycznej. Wyniki, które robią wrażenie, to wynik połączenia leku i zmiany nawyków, a nie samego zastrzyku. Do tego dochodzi kwestia utrzymania efektu: po odstawieniu apetyt wraca, a wraz z nim część utraconych kilogramów, o ile w międzyczasie nie zmienił się sposób jedzenia. Warto też pilnować podaży białka i ruchu oporowego, bo przy szybkim spadku masy traci się nie tylko tłuszcz, ale i mięśnie.

• Lek zmniejsza apetyt, ale nie decyduje o tym, co trafia na talerz
• Dieta i aktywność decydują o trwałości efektu po zakończeniu leczenia
• Dawkę zwiększa się stopniowo, bo skróty oznaczają głównie nudności
• Efekty ocenia się na kontrolach, po tygodniach, a nie z dnia na dzień
• O wskazaniach i przeciwwskazaniach decyduje lekarz, nie forum internetowe

Jeśli w tle jest insulinooporność lub stan przedcukrzycowy, sensownym punktem wyjścia bywa dieta i ruch, a dopiero potem farmakoterapia. Pomocne będą teksty o objawach insulinooporności i diecie przy cukrzycy typu 2.

Najczęstsze pytania