Cukrzyca typu 2 - objawy, diagnoza i leczenie

Czym jest cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 to zaburzenie, w którym poziom glukozy we krwi utrzymuje się zbyt wysoko z powodu dwóch nakładających się mechanizmów. Pierwszy to insulinooporność, czyli osłabiona reakcja mięśni, wątroby i tkanki tłuszczowej na insulinę. Drugi to postępujące wyczerpywanie komórek beta trzustki, które przestają nadążać z wydzielaniem hormonu. Efektem jest przewlekła hiperglikemia, która stopniowo uszkadza drobne i duże naczynia krwionośne.

To odróżnia ją od cukrzycy typu 1, gdzie układ odpornościowy niszczy komórki produkujące insulinę i od początku konieczne jest jej podawanie. Typ 2 odpowiada za zdecydowaną większość przypadków cukrzycy u dorosłych i ma silny związek z nadwagą, brakiem ruchu, wiekiem oraz obciążeniem rodzinnym. Rośnie też liczba zachorowań u osób młodszych, co wiąże się z otyłością i siedzącym trybem życia.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Choroba rozwija się przez lata, a ryzyko rośnie wraz z liczbą czynników, które można u siebie odnaleźć:

• nadwaga i otyłość, zwłaszcza otyłość brzuszna z dużym obwodem talii;
• mała aktywność fizyczna i dieta bogata w cukry proste oraz przetworzoną żywność;
• wiek powyżej 45 lat, choć granica ta stale się obniża;
• cukrzyca typu 2 u rodziców lub rodzeństwa;
• przebyta cukrzyca ciążowa lub urodzenie dziecka o masie powyżej 4 kg;
• nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, zespół policystycznych jajników i stan przedcukrzycowy.

Stan przedcukrzycowy, czyli nieprawidłowa glikemia na czczo lub nieprawidłowa tolerancja glukozy, to sygnał ostrzegawczy. Na tym etapie zmiana nawyków i redukcja masy ciała potrafią odsunąć rozwój pełnoobjawowej cukrzycy w czasie.

Objawy cukrzycy typu 2

Cechą tej choroby jest to, że długo bywa niema. Wysoki cukier utrzymuje się bez wyraźnych dolegliwości, a rozpoznanie pada przy okazji badań kontrolnych. Gdy objawy się pojawiają, najczęściej są to:

• wzmożone pragnienie i suchość w ustach;
• częste oddawanie moczu, także w nocy;
• przewlekłe zmęczenie i senność po posiłkach;
• nawracające infekcje, w tym grzybicze i dróg moczowych;
• gorsze gojenie się ran i otarć;
• nieostre widzenie oraz, rzadziej, niezamierzony spadek masy ciała.

Ponieważ objawy są nieswoiste i narastają powoli, warto oznaczać glukozę profilaktycznie, szczególnie przy nadwadze i obciążeniu rodzinnym. Wczesne wykrycie pozwala zapobiec powikłaniom, zanim zdążą się rozwinąć.

Rozpoznanie i normy cukru

Cukrzycę typu 2 rozpoznaje się na podstawie oznaczeń glukozy w osoczu krwi żylnej, a nie z domowego glukometru. Poniższe wartości odpowiadają kryteriom stosowanym w Polsce.

Wynik glikemii na czczo 100-125 mg/dl oraz wynik 140-199 mg/dl w teście obciążenia oznaczają stan przedcukrzycowy. HbA1c pokazuje średnie stężenie cukru z ostatnich 2-3 miesięcy, dlatego dobrze uzupełnia pojedynczy pomiar. O ostatecznym rozpoznaniu i interpretacji wyników zawsze decyduje lekarz, biorąc pod uwagę całość obrazu. Jak czytać wynik hemoglobiny glikowanej, opisujemy w tekście HbA1c - jak czytać wynik, a same wartości cukru w artykule normy cukru we krwi.

Leczenie cukrzycy typu 2

Leczenie prowadzi się dwutorowo. Fundamentem jest zmiana stylu życia: zdrowsza dieta, regularny ruch, redukcja masy ciała i rzucenie palenia. U wielu osób to właśnie te działania dają największą poprawę glikemii. Drugim filarem jest farmakoterapia, którą dobiera lekarz w zależności od poziomu cukru, chorób współistniejących i masy ciała.

Lekiem pierwszego rzutu pozostaje metformina. Obniża glukozę, nie powodując przy tym hipoglikemii ani przyrostu masy ciała, i jest dobrze przebadana. Sprzedawana jest pod wieloma nazwami, w tym jako Metformax, w tym w formie XR o przedłużonym uwalnianiu. Zasady jej stosowania opisujemy na stronie o dawkowaniu metforminy.

Gdy sama metformina nie wystarcza, do leczenia dołącza się kolejne grupy leków:

Zestawienie edukacyjne wg ChPL. Dobór leku i dawki ustala lekarz na podstawie wskazań i chorób współistniejących.

Celem leczenia jest utrzymanie glikemii i HbA1c w zakresie ustalonym z lekarzem, dla większości dorosłych to około 7 procent, oraz kontrola ciśnienia i lipidów. Terapię modyfikuje się na podstawie okresowych badań, dlatego cukrzyca wymaga stałej opieki, a nie jednorazowej wizyty.

Powikłania nieleczonej cukrzycy

Długotrwale wysoki cukier uszkadza naczynia i nerwy, co prowadzi do powikłań przewlekłych: choroby nerek (nefropatia), uszkodzenia siatkówki oka (retinopatia), uszkodzenia nerwów (neuropatia) oraz zespołu stopy cukrzycowej. Cukrzyca typu 2 to również jeden z głównych czynników ryzyka zawału serca i udaru mózgu. Dobrze prowadzone leczenie i regularna kontrola glikemii istotnie zmniejszają ryzyko tych następstw, dlatego kontynuacja terapii jest tak ważna.

Cukrzyca typu 2 a e-recepta online

Wszystkie leki przeciwcukrzycowe, w tym metformina, mają kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie na receptę. Jeśli leczysz się już na cukrzycę i potrzebujesz recepty na kontynuację, możesz uzyskać e-receptę online, bez wychodzenia z domu.

• Wypełniasz formularz medyczny o stanie zdrowia, wynikach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi z przyczyn medycznych, otrzymujesz zwrot opłaty

Konsultacja online nie zastępuje okresowej kontroli u lekarza prowadzącego ani badań, które w cukrzycy trzeba powtarzać. To wygodna droga do recepty na sprawdzone, stosowane dotąd leczenie.

Najczęstsze pytania